SCENARIUSZE LEKCJI
JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE IV
DO PODRĘCZNIKA „SŁOWO ZA SŁOWEM” M. NAGAJOWEJ
Opracowała:
Marta Bodziony
Jesteśmy na lekcji kleksografii.
Komu jakie życzenia (J. Twardowski:
"Życzenia")?
Z czym i dlaczego
pomylił poeta liście?
Oceniamy postępowanie Pinokia.
Pisownia "nie" z rzeczownikami i czasownikami.
Jakimi uczuciami kierowali się bohaterowie ballady Adama
Mickiewicza pt. "Powrót taty"?
Kultura i szacunek tworzą mój dobry wizerunek.
SCENARIUSZ LEKCJI W KLASIE IV (NA PODSTAWIE "AKADEMII PANA
KLEKSA")
Temat: Jesteśmy
na lekcji kleksografii.
Cele lekcji:
Metody:
Formy pracy: indywidualna
Środki dydaktyczne:
tekst lektury, atrament lub tusz (najlepiej z dozownikiem), białe kartki z
bloku, stare gazety, ściereczki.
Przebieg lekcji:
1. Wprowadzenie
Uczniowie wcześniej zostali poinformowani, że będą uczestniczyć w lekcji kleksografii i przynieśli potrzebne materiały; zapisanie
tematu.
2. Odczytanie
fragmentu III rozdziału "Akademii pana Kleksa".
Otóż wczoraj pierwsza lekcja była to
lekcja kleksografii. Naukę tę wymyślił pan Kleks,
abyśmy wiedzieli, jak trzeba obchodzić się z atramentem.
Kleksografia polega na tym, że na arkuszu papieru
robi się kilka dużych kleksów, po czym arkusz składa się na pół i kleksy
rozmazują się po papierze, przybierając kształty rozmaitych figur, zwierząt i
postaci. Niekiedy z rozgniecionych kleksów powstają całe obrazki, do których
dopisujemy odpowiednie historyjki, wymyślane przez pana Kleksa.
3. Uczniowie
przygotowują miejsce pracy (rozkładają gazety na ławkach), nauczyciel podkreśla,
że muszą być bardzo ostrożni.
4. Uczniowie
postępują według instrukcji z książki:
-
robią kleksy na kartce,
- składają ją na pół i rozkładają,
- patrzą na to, co powstało z równych stron i odległości,
- zapisują na karteczce krótkie rymowanki na temat otrzymanego
"obrazka".
5. Kilku uczniów
prezentuje swoje prace (bez wierszy) całej klasie.
Uczniowie
wypowiadają się, co widzą, odczytują na swój sposób; spojrzenia są bardzo
różnorodne. Na końcu głos zabiera sam autor kleksów i czyta swój wierszyk.
6.
Uczniowie przylepiają kartki z wierszami do prac, podpisują je, odkładają do
całkowitego wyschnięcia.
7. Dzieci porządkują
miejsca pracy, ścierają ławki.
Kiedy kleksy są zupełnie suche, wywieszamy je w sali na wystawie.
Daje to wszystkim dzieciom, również tym słabszym, szansę zaistnienia i
przeżycia sukcesu.
8. Praca domowa
Wpiszę
do zeszytu rymowankę, którą wymyśliłeś do swojego obrazka.
Cele:
- uczeń czyta ze zrozumieniem
- wyodrębnia nadawcę i odbiorcę wiersza oraz treść życzeń
- rozumie informacje w życzeniach
- ćwiczy zapis notatki w tabeli (wg podanego wzoru)
- poznaje cechy wypowiedzi użytkowej - życzenia
- układa własne nietypowe życzenia
Metody i formy pracy:
- praca indywidualna
Pomoce:
- tekst utworu J. Twardowskiego: "Życzenia"
- kartki świąteczne z życzeniami
- czyste kartki świąteczne
Przebieg:
1.
Na początku rozdaję uczniom krzyżówkę związaną tematycznie z
poznanymi w klasie czwartej baśniami. Hasłem krzyżówki jest słowo: ŻYCZENIA
2.
Ćwiczenie orograficzne: uczniowie tworzą gwiazdę wyrazów
pokrewnych (rodzinę wyrazów) do słowa „życzyć”.
3.
Uczniowie oglądają przyniesione kartki świąteczne z życzeniami. (wniosek - wśród życzeń przeważają teksty podobne typu:
"Wesołych świąt, zdrowia i szczęścia w Nowym Roku...")
4.
Podanie
tematu lekcji.
5.
Nauczyciel czyta wiersz J. Twardowskiego,
po czym dwukrotnie czytają uczniowie.
6.
Uczniowie wypowiadają się na temat wiersza (czy podobają im się te
życzenia, kto jest ich nadawcą, do kogo są zwrócone, czy przypominają życzenia
z kartek, które przynieśli).
7.
Przeczytajcie uważnie wiersz. Zastanówcie się
kto komu, jakie
składa życzenia. Uzupełnijcie tabelkę wg podanego wzoru.
|
kto składa? (nadawca) |
jakie życzenia składa? |
komu składa? (adresat, odbiorca) |
|
|
|
|
|
|
|
|
8. Nauczyciel inicjuje rozmowę, co
powinno znaleźć się w tekście życzeń. Zwraca uwagę na pisownię nazw świąt i
form grzecznościowych.
9. Proponuję uczniom, byśmy poszli
śladami Twardowskiego. Spróbujcie
ułożyć nietypowe życzenia.
Niech będą to życzenia bardzo osobiste skierowane do konkretnej osoby.
Następnie zaprojektujcie kartkę świąteczną, na którą wpiszecie wymyślony tekst.
Pamiętajcie o zasadach pisowni.
Cele:
- uczeń poznaje treść wiersza J. Ratajczaka
pt. „Liście jak listy”
- wypowiada się swobodnie na jego temat
- zauważa podobieństwo miedzy liściem i listem oraz
podobieństwo między tymi wyrazami
- rozpoznaje kto jest nadawcą, a
kto odbiorcą listu, posługuje się tymi terminami
- zna drogę listu (od nadawcy do odbiorcy)
Przebieg lekcji:
1. Nauczyciel podrzuca liście do
góry, uczniowie mówią o skojarzeniach jakie im się
nasuwają w związku z tym widokiem.
Uczniowie odpowiadają na pytanie,
z czym można pomylić liście? (odp. z kwiatami,
płatkami, latawcami itd.)
2. Podanie tematu lekcji.
3. Odczytanie wiersza (dwukrotnie
przez uczniów i raz przez nauczyciela).
4. Uczniowie odpowiadają na pytanie
zawarte w temacie:
5. Uczniowie rozpoznają nadawcę
(błękit) i odbiorcę (Ziemia) w wierszu.
6. Uczniowie uzupełniają schemat z
podręcznika:
|
nadawca |
|
list |
|
odbiorca |
7. Uczniowie rysują liście i wpisują w nie krótkie, wymyślone informacje (tworzą listy na liściach).
8. Zadanie domowe: zad. 5, str. 49 (podręcznik) – zadanie związane jest z wyrazami
pokrewnymi do wyrazu list.
Temat:
Oceniamy postępowanie Pinokia.
Cele:
- uczeń wyraża opinię na temat postępowania Pinokia, ocenia go
- umiejętność pracy w grupie
- uczeń potrafi podać przykłady złego i dobrego
postępowania, rozróżnia te dwa pojęcia
- uczeń formułuje rady: jak Pinokio
powinien był zrobić, wzory postępowania
- uczniowie tworzą metaplan
Przebieg lekcji:
1. Wybrani uczniowie odczytują
zadanie domowe (dot. wad i zalet).
2. Podanie tematu.
3. Uczniowie zostają podzieleni na
grupy.
4. Każda grupa dostaje karteczki, na
których uczniowie wypisują przykłady złego postępowania Pinokia,
następnie przyklejają te karteczki do dużego arkusza (tworzą metaplan).
5. Na kolejnych karteczkach wypisują
rady: jak Pinokio powinien postąpić, przyklejają
kolejno zapisane karteczki do arkusza.
6. Następnie uczniowie wyciągają
wnioski (np. nie wolno uciekać z domu, nie powinno się okłamywać rodziców itd.)
i zapisują je na karteczkach, które także przyklejają do arkusza.
7. Pod koniec lekcji poszczególne
grupy prezentują swoje prace.
Zadanie
domowe:
Odpowiedz na pytanie: Czy współczesny młody człowiek może
skorzystać z nauk moralnych (pouczeń) wypowiadanych przez
bohaterów utworu?
Cele lekcji:
uczeń po lekcji
powinien zapamiętać:
- zasady pisowni partykuły "nie" z rzeczownikami i czasownikami
rozumieć:
- konieczność prawidłowej pisowni partykuły "nie"
umieć:
- zastosować poznane wiadomości w praktyce,
- dbać o poprawność ortograficzną pisanego tekstu własnego,
- dokonać samokontroli tekstu.
Metody:
- pogadanka
- praca indywidualna,
- praca w grupie,
- problemowa,
1. Rozdanie kartek z tekstami
przysłów:
1. Nie mów hop, dopóki nie przeskoczysz.
2. Zegar nie je, nie pije, a jednak bije.
3. Chcesz li mieć co tajemnego, Nie zawierzaj ludziom
tego.
4. Czego Jaś się nie nauczy, Jan nie będzie umiał.
*****************************************
1. Zgoda buduje, niezgoda rujnuje.
2. Tylko nieprzyjaciel twój kłamstwo ubierze w szczerość.
3. Przemija tylko to, co jest nieprawdą.
4. Nieszczęścia chodzą parami.
5. Gdy język z nierozwagą gada, skóra za niego często odpowiada.
2. Wypisanie czasowników z
przeczeniem "nie" z pierwszej części przysłów i rzeczowników z
"nie" z drugiej części przysłów.
nie mów
nie je
nie pije
nie zawierzaj
nie nauczy
nie będzie umiał
niezgoda
nieprzyjaciel
nieprawda
nieszczęścia
nierozwaga
3. Uczniowie ustalają zasady pisania
"nie" z czasownikami (osobno) i rzeczownikami (razem).
4. Wypisanie na tablicy zdań:
To nie przyjaciel mój, ale wróg.
Nie porządek, lecz bałagan panuje w twoim pokoju.
Nie pewność, ale wahania towarzyszyły mu w podejmowaniu decyzji.
Nie zgoda u nas panuje, lecz ciągłe kłótnie.
Mówisz nie prawdę, ale kłamstwo.
Nie szczęście was czeka, ale smutek.
5. Próba wyjaśnienia przez uczniów,
dlaczego w tych zdaniach przeczenie "nie" pisze się osobno z
rzeczownikami. Na czym polega różnica między rzeczownikami z przysłów a
rzeczownikami w zdaniach.
W zdaniach przeciwstawnych, gdzie następuje negacja (zaprzeczenie) wyjątkowo
piszemy "nie" z rzeczownikiem osobno.
6. Układanie zdań z wyrazami, np.
nieżyczliwość, nie życzliwość, niecierpliwość, nie cierpliwość.
Pierwszy raz spotkałem się z taką nieżyczliwością.
Nie życzliwość zaskoczyła mnie, lecz także ogólna sympatia.
Niecierpliwość może być wadą.
Nie cierpliwość jest twoją główną zaletą, ale dobroć.
7. Uczniowie uzupełniają zadania w
zeszycie ćwiczeń – ćwiczenia część 2, strona 30, ćwicz. 1
- 8
TEMAT LEKCJI: Jakimi uczuciami kierowali się bohaterowie ballady Adama Mickiewicza pt. "Powrót
taty"?
CEL GŁÓWNY: Zapoznanie uczniów z
utworem Adama Mickiewicza pt. "Powrót taty"
CELE OPERACYJNE:
Uczeń będzie potrafił:
- wyrażać i nazywać uczucia bohaterów ballady
- efektywnie współpracować w grupie
- prezentować przygotowaną scenkę dramową
- wysnuwać wnioski dotyczące sensu utworu
METODA:
- drama, "stop - klatka"
- praca w grupach
ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
- tekst literacki
- instrukcja dla grup
PRZEBIEG LEKCJI:
1. Zaangażowanie:
Pytania dotyczące odbioru wiersza (czy utwór się uczniom podobał, jaki ma
nastrój, jakie są jego najważniejsze wydarzenia). Wyjaśnianie niezrozumiałego
słownictwa (uczniowie mieli wiersz przeczytać w domu i zaznaczyć wyrazy
niezrozumiałe).
2. Podanie celu lekcji:
Wyjaśnienie uczniom, że będą zastanawiać się, jakimi uczuciami kierowali się i
jak się zachowywali poszczególni bohaterowie ballady oraz, że będą nazywać te
uczucia.
3. Podział uczniów na grupy:
Rozdanie instrukcji do przygotowania scenek dramowych
- "stop - klatek", przedstawiających różne sytuacje - wydarzenia
ballady.
I Grupa: Matka
prosi dzieci o modlitwę w intencji szczęśliwego powrotu ich ojca do domu
II Grupa: Ojciec wita się z dziećmi
III Grupa: Zbójcy napadają na ojca i
dzieci
IV Grupa: Przywódca zbójców
przysłuchuje się modlącym się dzieciom
4. Uzupełnianie tabelek:
Uczniowie uzupełniają tabelki po każdej prezentacji scenki, w trakcie jej
omawiania, czyli nazywania uczuć bohaterów.
5. Prezentacja scenek:
Dzieci mimiką oraz gestem ukazują w pantomimicznej scence dramowej
uczucia i zachowanie bohaterów. Wcielają się w wyznaczone role. Pozostali
uczniowie w czasie "stop - klatki" nazywają uczucia, odgadują
intencje aktorów.
6. Refleksje:
Odpowiedzi na pytania nauczycielki kierujące na odgadnięcie sensu, morału
ballady.
7. Ocena nauczycielki:
Ocena uwzględniająca udział w lekcji, poprawność wypowiedzi pod względem
merytorycznym i stylistycznym, pomysłowość scenek.
8. Praca domowa:
Zapis do zeszytu.
Dla wszystkich: Podzielić tekst do czytania z podziałem na role.
INSTRUKCJA DO PRACY DLA GRUPY I
Scenką,
którą ma przedstawić Wasza grupa, będzie ta, w której matka prosi dzieci, by
poszły pomodlić się w intencji szczęśliwego powrotu ich ojca do domu
rodzinnego.
Pamiętajcie, że ma być to scenka pantomimiczna, tzn. bez używania słów. Ma to
być również "stop - klatka", a więc nieruchomiejecie, a wasze gesty i
mimika mają być łatwe do rozpoznania i nazywania uczuć, które wyrażają. Musicie
to zadanie tak wykonać, by Wasi koledzy i koleżanki odgadli, jakie wydarzenie
przedstawiacie, kim jesteście i co czujecie.
INSTRUKCJA DO PRACY DLA GRUPY
Scenką, którą ma przedstawić Wasza grupa, będzie ta, w której ojciec wita się
ze swoimi dziećmi po długiej nieobecności.
Pamiętajcie, że ma być to scenka pantomimiczna, tzn. bez używania słów. Ma to
być również "stop - klatka", a więc nieruchomiejecie, a wasze gesty i
mimika mają być łatwe do rozpoznania i nazywania uczuć, które wyrażają. Musicie
to zadanie tak wykonać, by Wasi koledzy i koleżanki odgadli, jakie wydarzenie
przedstawiacie, kim jesteście i co czujecie.
INSTRUKCJA DO PRACY DLA GRUPY III
Scenką, którą ma przedstawić Wasza grupa, będzie ta, w której zbójcy napadają
na ojca i jego dzieci.
Pamiętajcie, że ma być to scenka pantomimiczna, tzn. bez używania słów. Ma to
być również "stop - klatka",
a więc nieruchomiejecie, a wasze gesty i mimika mają być łatwe do rozpoznania i
nazywania uczuć, które wyrażają. Musicie to zadanie tak wykonać, by Wasi
koledzy i koleżanki odgadli, jakie wydarzenie przedstawiacie, kim jesteście i
co czujecie.
INSTRUKCJA DO PRACY DLA GRUPY IV
Scenką, którą ma przedstawić Wasza grupa, będzie ta, w której przywódca zbójców przysłuchuje się modlącym
się dzieciom.
Pamiętajcie, że ma być to scenka pantomimiczna, tzn. bez używania słów. Ma to
być również "stop - klatka",
a więc nieruchomiejecie, a wasze gesty i mimika mają być łatwe do rozpoznania i
nazywania uczuć, które wyrażają. Musicie to zadanie tak wykonać, by Wasi
koledzy i koleżanki odgadli, jakie wydarzenie przedstawiacie, kim jesteście i
co czujecie.
|
Bohaterowie |
Uczucia |
Zachowanie |
|
Matka |
|
|
|
Dzieci |
|
|
|
Ojciec |
|
|
|
Zbójcy |
|
|
|
Przywódca zbójców |
|
|
Dzieci uzupełniają tabelkę w trakcie lekcji, po prezentacji każdej
ze scenek. Tabelka jest zapisana także na tablicy.
SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE 4.
Temat: Kultura i szacunek
tworzą mój dobry wizerunek.
Cele lekcji:
- uczeń poznaje treść wiersza „Nie trzeba w lesie kląć…”
- uczeń potrafi rozpoznać kulturalne zachowanie i wypowiedzi
- uczeń potrafi wskazać zachowania wyrażające szacunek
(podaje przykłady takiego zachowania wobec członków rodziny)
- uczeń potrafi sformułować zasady i nakazy grzecznego
postępowania
Pomoce
dydaktyczne:
- tekst wiersza „Nie trzeba w lesie kląć…”
- krzyżówka dla uczniów (przygotowana przez nauczyciela)
- kartki z wyrażeniami kulturalnymi i niegrzecznymi
- tekst przysięgi kulturalnego człowieka
- ordery kulturalnego człowieka
Przebieg lekcji:
Ułóż kilka nakazów
dotyczących kulturalnego zachowania się w domu (zastosuj wyrażenia: nie trzeba,
nie wolno, nie należy, zabrania się, nie powinno się).
Opracowała:
Marta Bodziony